Boven Berchtesgaden zag ik vorig najaar een man van een jaar of veertig twee meter naar beneden glijden over een plaat natte rots. Hij lachte erom en klopte zijn broek af. Aan zijn voeten zaten witte hardloopschoenen, het type dat op de parkeerplaats nog prima staat.
Een uur eerder had ik hem tegen zijn maat horen zeggen dat ze door zouden lopen tot de hut. Dat is vanaf daar nog een paar honderd hoogtemeters, waarvan het laatste stuk over losse steen gaat. Ik weet niet of ze er zijn gekomen.
De ondergrond verandert eerder dan de temperatuur
In september en oktober is het overdag in de bergen nog prima te doen. Wat verandert is niet zozeer de lucht als wel de grond onder je voeten. Nachtvorst maakt van modder een harde bult die tegen de middag weer week wordt. Afgevallen blad blijft liggen op steen en werkt daar als een dun laagje smeer. Op een noordhelling droogt na half oktober helemaal niets meer op, want de zon komt er domweg niet meer bij.
Volgens het Österreichisches Kuratorium für Alpine Sicherheit, dat de alpineongevallen in Oostenrijk bijhoudt, is vallen, struikelen of uitglijden met veertig procent de meest voorkomende oorzaak van wandelongevallen. Geen lawines, geen verdwaalpartijen. Gewoon een voet die wegschiet.
Dat is geen reden om binnen te blijven. Het is wel een reden om te kijken wat er onder je staat.
Wat een bergschoen anders doet dan een stevige sneaker
Pak een sneaker bij de neus en bij de hiel en draai hem rond alsof je een dweil uitwringt. Hij geeft mee. Doe hetzelfde met een bergschoen en er gebeurt vrijwel niets, want er zit een stijve plaat tussen de zool en je voetzool. Dat is het halve verhaal. Op een pad met losse keien bepaalt die plaat of jouw enkel de oneffenheid opvangt of dat de schoen dat voor je doet.
De rest van het verschil zit in de zool. Diepere blokken die zich in zachte grond drukken, een rubbersoort die op nat gesteente pakt in plaats van wegglijdt, en een uitgesproken rand aan de hiel waarmee je bij het afdalen kunt remmen. Op de afdaling gaan de meeste mensen kapot, niet op de klim.
Hoe zoiets er in de praktijk uitziet zie je goed aan de stevigere modellen van KEEN, waar de constructie van zool en schacht per gebruik verschilt. Een bergschoen is geen upgrade van je sneaker, het is ander gereedschap voor een ander soort dag.
Wat erin zit telt bijna even zwaar
Een schoen die je op de ochtend van je eerste tocht uit de doos haalt gaat je pijn doen. Loop hem drie of vier keer in op vlak terrein, en dan met de sokken die je onderweg ook draagt.
Katoen is de goedkoopste manier om je week te verpesten. Katoenen sokken nemen zweet op, blijven nat en gaan dan tegen je hiel schuren tot er een blaar zit die je vier dagen lang voelt. Merinowollen wandelsokken van bijvoorbeeld Sockwell voeren dat vocht af zonder klam te worden, en ze ruiken na twee dagen nog altijd nergens naar. Neem een paar meer mee dan je denkt nodig te hebben, want drogen doet er in een hut niets.
Ook zonder Alpen heb je er wat aan
Je hoeft geen vlucht te boeken om er iets aan te hebben. Op de Veluwe liggen genoeg routes waar je na een natte week door zandsporen ploegt die een halve dag lang blijven zuigen, en over die routes schreef ik eerder in dit overzicht met vijf favorieten. Een schoen met een grove zool en een gesloten bovenkant scheelt daar meer dan de hoogtemeters doen vermoeden.
Giet het de hele dag en heb je verder niets in de agenda staan, dan is een rubberlaars van het type dat Hunter maakt de logischere keuze. Die trek je aan zonder erover na te denken en je spuit hem bij de achterdeur weer schoon. Voor tien kilometer bospad wil je hem niet, voor het erf en het rondje met de hond is er niets beters.
Wat er verder mee moet in de tas
Het pijnlijke van een goede bergschoen is dat hij bijna een kilo weegt en niet plat gaat. Ga je een lang weekend, dan draag je hem in de auto of in het vliegtuig en pak je één ander paar in, meer niet. Mijn vriendin doet dat consequent beter dan ik en neemt één paar laarzen van Lazamani mee voor de avonden in het dorp, terwijl ik steevast met drie paar sta te schuiven bij de kofferbak.
Verder is de belangrijkste voorbereiding gratis. Kijk de dag ervoor naar de hoogte waar je heen gaat en naar de kant van de berg waar het pad loopt. Noord en nat betekent langzamer lopen, wat je ook aan hebt.
Gepubliceerd op 31 augustus 2026. Klopt er iets niet? Laat het de redactie weten.
