Liet Daniel Craig M bewust sterven? Wat Judi Dench nu over Skyfall vertelt

Veertien jaar na Skyfall komt er een nieuw detail los over een van de grootste keuzes uit de Bond-reeks. In haar net verschenen memoires Is It Too Late to Make a Run For It? schrijft Judi Dench dat het sterven van M uit de koker van haar tegenspeler kwam. “Apparently, it was Daniel’s idea to have me killed”, citeert The Guardian uit het boek. Columnist Stuart Heritage maakt er vandaag met veel plezier een moordplan van, maar de zin zelf is een stuk voorzichtiger.

Wat Dench precies schrijft

Dat voorzichtige zit in het eerste woord. Dench schrijft apparently, blijkbaar. Ze zegt dus niet dat Craig het haar zelf heeft verteld en ze noemt ook niemand die het wel deed. Sterker nog, volgens haar eigen herinnering zat hij er niet bij toen ze het nieuws kreeg. Dat gebeurde in restaurant The Wolseley in Londen, waar producenten Barbara Broccoli en Michael G. Wilson en regisseur Sam Mendes haar het verhaal uitlegden, schrijft The Guardian. Wie er nu een bekentenis van Craig in leest, leest meer dan er staat. Van Craig zelf hebben we in de bronnen geen reactie gevonden.

Volgens ComicBook.com, dat zich baseert op een fragment bij Variety, is ze bepaald niet rancuneus over de manier waarop het ging. Ze wilde al lang dat M eens achter haar bureau vandaan kwam. In Skyfall gebeurde dat eindelijk, en daar ging ze dan ook meteen aan dood, grapt ze. Ook het feit dat ze eerst door Ralph Fiennes aan de kant werd gezet, brengt ze als een lolletje.

Huilde ze nu wel of niet?

Het mooiste detail staat vlak daarvoor in hetzelfde boek. Dench veegt de berichten van tafel dat ze in tranen uitbarstte toen ze hoorde dat ze vervangen werd. Waarom zou ze huilen na twintig jaar en acht films, schrijft ze.

Alleen kwamen die berichten ergens vandaan. In 2014 vertelde ze zelf aan Radio Times dat de producenten haar het nieuws tijdens een diner in het Londense West End voorzichtig brachten en dat ze door haar tranen heen lachte, zoals de NZ Herald toen via persbureau AAP meldde. Dat is geen harde tegenspraak, want lachen door je tranen heen is iets anders dan instorten aan tafel. Het laat wel zien dat een verhaal twaalf jaar later een andere kleur kan krijgen, ook bij de hoofdpersoon zelf.

Ook die acht films vragen om een voetnoot. Dench speelde M vanaf GoldenEye uit 1995, en Skyfall was volgens de gangbare telling haar zevende en laatste grote rol als M. De achtste is haar korte optreden op een scherm in Spectre uit 2015. Die opname duurde volgens ComicBook.com minder dan een uur, en ze zegt de film uit nog steeds gespeelde wrok nooit te hebben gezien.

Waarom het bij de Craig-jaren past

Los van de vraag wie het als eerste opperde, past de dood van M in wat die jaren anders maakte. Onder Craig werd Bond een doorlopend verhaal met gevolgen, dat eindigt met zijn eigen dood in No Time to Die. Ook dat was zijn eigen wens. Volgens The Guardian vroeg hij Broccoli daar al om op de terugweg van de première van Casino Royale in Berlijn in 2006, dus helemaal aan het begin van zijn Bond-tijd.

De makers gingen er in Skyfall bovendien ver in. In eerdere versies van het script moest Bond M zelf doden, staat op Wikipedia, voordat het werd wat het nu is, een afscheid in Bonds armen op zijn ouderlijk landgoed. Mendes vertelt in zijn commentaar bij de film dat die op volgorde is opgenomen, schrijft SlashFilm. De sterfscène in Bonds armen was dus ook echt de laatste die Dench voor de reeks draaide.

Moet je Skyfall opnieuw zien?

Ja, en juist nu. Wie de film kent als de Bond met Adele en de Oscars, ziet hem met deze wetenschap anders. M is hier geen opdrachtgever die in twee scènes de missie uitlegt, maar eigenlijk de hoofdpersoon. Ze wordt verhoord door een parlementaire commissie, zit achter haar eigen fouten aan en wordt het doelwit van een oud-agent die ze ooit heeft opgeofferd. Let ook op hoe vaak Bond in de tweede helft geen spion meer is, maar iemand die haar probeert te beschermen en daarin faalt.

Commercieel was het de piek van de reeks. Skyfall was de eerste Bond die de grens van een miljard dollar passeerde en haalde wereldwijd ruim 1,1 miljard, plus twee Oscars. In de trailer op het officiele Bond-kanaal zie je Dench al vroeg in beeld, ruim voordat Javier Bardem als schurk opduikt.

In Nederland staat de film volgens JustWatch op dit moment op Prime Video, al wisselen die rechten vaker. Het moment is ook goed gekozen. De zoektocht naar de volgende 007 loopt nog, The Guardian noemt Jack Lowden en Callum Turner, en wij zetten de namen eerder op een rij. Wie het straks ook wordt, hij erft een reeks waarin de hoofdpersoon en zijn baas allebei al dood zijn geweest.

Gepubliceerd op 4 november 2026. Klopt er iets niet? Laat het de redactie weten.

Jesse Brouwer

Jesse Brouwer volgt voor Mannenmag alles wat op het scherm en het podium gebeurt. Hij schrijft over films en series op Netflix, Disney+ en in de bioscoop, over muziek en concerten, over televisie en over de bekende Nederlanders die daarin meedoen. Hij kijkt eerst zelf en schrijft dan pas, en zet bij een einde dat hij uitlegt altijd een duidelijke spoilerwaarschuwing. Tips en correcties zijn welkom via de redactie.

Meer van Jesse Brouwer