Het barbecueseizoen loopt op zijn eind en dat merk je aan het uur waarop je afruimt. Half augustus stond je nog om negen uur in het licht te draaien, nu is het al donker voordat het vlees op tafel staat. Nog een paar mooie zondagen en dan gaat het ding de schuur in. En precies dat moment, dat halfslachtige afscheid met een deksel erop en een hoes eroverheen, kost in Nederland elk jaar duizenden barbecues het leven. Niet door gebruik, maar door zeven maanden stilstaan met vet en as erin.
Het mechanisme is simpel. Vet dat achterblijft trekt vocht aan en gaat ranzig worden, as neemt water op en vormt met de restanten een licht bijtend laagje dat zich in de bodem vreet. Bij een gasbarbecue komt daar de branderbuis bij, waar spinnen en insecten in de winter graag een nest bouwen omdat het er droog en luw is. In het voorjaar steek je hem aan, hij brandt scheef of helemaal niet, en dan is de conclusie dat het toestel op was. Meestal was het toestel niet op, maar de nazorg.
Wat je nodig hebt
Alles hieronder haal je bij een bouwmarkt als Gamma, Praxis, Karwei of Hornbach, waar de barbecue-afdeling eind augustus toch al is afgeprijsd. Sponzen, handschoenen en soda liggen bij Action, Blokker of de supermarkt, en voor een hoes op maat of een specifieke brander ben je aangewezen op een tuincentrum of de webshop van je merk. Reken op vijftien tot veertig euro als je nog niets in huis hebt.
- Een stevige roosterborstel zonder losse metaalharen, of een houten schraper, plus een staalborstel voor roestplekken
- Werkhandschoenen en een oude emmer
- Soda of groene zeep, en eventueel barbecuereiniger voor aangekoekt vet
- Schuursponsjes, een paar oude doeken en keukenpapier
- Zonnebloem- of rijstolie voor het inoliën van gietijzer en staal
- Een oude schroevendraaier of een spijker om branderopeningen door te prikken
- Zeepsop in een plantenspuit voor de gaslektest
- Een ademende hoes en, als de barbecue buiten blijft, twee tegels of een pallet om hem op te zetten
De houtskoolbarbecue of kamado in zes stappen
- Brand hem eerst leeg. Steek de barbecue nog één keer aan zonder eten, deksel dicht, en laat hem twintig minuten flink doorstoken. Aangekoekt vet verkoolt en laat daarna los. Dit scheelt je de helft van het schrobwerk en is de stap die de meeste mensen overslaan.
- Borstel de roosters als ze nog warm zijn. Warm staal geeft zijn vuil vrijwel zonder weerstand af, koud staal niet. Laat ze daarna afkoelen en week ze een uur in een emmer heet water met soda.
- Haal alle as eruit, tot de laatste kruimel. Ook onder de aslade en in de naden. As lijkt onschuldig maar houdt vocht vast, en dat is wat de bodem van binnenuit doorroest. Bij een keramische kamado zuig je de as eruit met een aszuiger en laat je de binnenwand met rust: die hoort zwart te zijn.
- Wrijf de binnenzijde na met een doek, niet met een schuursponsje. De laag ingebrand vet op de kuip is bescherming, geen vuil. Alleen losse, plakkerige plekken haal je weg.
- Behandel roest meteen. Schuur de plek met de staalborstel tot je blank metaal ziet, ontvet hem en wrijf er een dun laagje olie op. Wacht je hiermee tot maart, dan zit de roest onder de verf en is het te laat.
- Olie de roosters in en zet ze los in de kuip. Gietijzeren roosters droog je eerst helemaal af, daarna een dunne laag olie met keukenpapier. Leg ze niet in een plastic zak, want daar zweten ze in.
Ik doe die eerste stap tegenwoordig standaard aan het einde van de laatste sessie, terwijl ik toch nog met een biertje bij het vuur sta. Dat scheelt een aparte klusmiddag, en eerlijk gezegd is dat het enige waardoor het er ook echt van komt. Wie zichzelf voorneemt om er in oktober een zaterdag voor vrij te maken, doet het niet.
Gasbarbecue: drie stappen die er nog bij komen
- Draai de fles dicht en koppel hem af. Doe dat buiten, en controleer daarna de slang op scheurtjes en verharding. Een gasslang heeft een houdbaarheidsdatum die erop gedrukt staat, en na een jaar of vijf hoort hij vervangen te worden. Kost een tientje, kan de rest van je zomer redden.
- Maak de vetopvangbak en de vlamverdelers leeg, en prik de brander door. Neem de branderbuizen eraf, houd ze tegen het licht en prik elk verstopt gaatje open met een spijker. Spoel ze niet af, of laat ze anders dagenlang drogen. Dek de open uiteinden af met aluminiumfolie, dan komt er deze winter geen insect in.
- Test op lekkage voordat je hem wegzet, niet erna. Sluit de fles aan, draai open zonder aan te steken, en spuit de koppeling en de slang in met zeepsop. Bellen betekent lek. Zo weet je nu al of je in april alleen maar hoeft aan te sluiten.
De gasfles zelf gaat niet mee de schuur in en al helemaal niet de kelder of de garage onder je woning. Propaan is zwaarder dan lucht, dus een klein lek zakt naar de laagste plek en blijft daar hangen. Zet de fles rechtop op een koele, geventileerde plek buiten, uit de zon, met de dop erop. Overweeg je dit voorjaar over te stappen, dan is de winter het moment om er rustig over na te denken, want de afweging tussen gasbarbecue en houtskool gaat over hoe je kookt, niet over wat er in de aanbieding is.
Waar hij de winter doorkomt
Droog is belangrijker dan warm, en luchtig is belangrijker dan afgedekt. Een schuur of garage is prima, mits de barbecue niet pal tegen een koude buitenmuur staat waar condens langs loopt. Blijft hij buiten staan, zet hem dan op twee tegels of een pallet zodat er geen water in de wielen en de bodemnaden blijft staan, en gebruik een hoes die ademt. Een goedkope, volledig gesloten plastic hoes is aantoonbaar slechter dan geen hoes: het vocht dat er ’s nachts in condenseert kan nergens heen en staat de hele winter tegen het metaal aan.
Laat het deksel bij een kamado of kogelbarbecue een klein stukje open, of leg er iets tussen, zodat er lucht door blijft gaan. Bij een kamado geldt bovendien: haal de vuurring en het keramiek er niet uit om binnen te bewaren, maar zorg wel dat er geen water in kan lopen, want keramiek dat vol water zit en daarna bevriest kan scheuren. Zolang je op de tuin bezig bent, is dit ook het logische weekend om de dakgoot leeg te halen, want dat is precies dezelfde soort klus: een half uur werk dat een dure reparatie voorkomt.
Wat mij betreft is dit het onderschatte deel van barbecueën. Er wordt eindeloos gepraat over de juiste kerntemperatuur en over welk merk de beste warmteverdeling heeft, en ondertussen staat het duurste stuk gereedschap in de tuin zeven maanden in zijn eigen vet te weken. De mannen die ik ken met een barbecue van vijftien jaar oud hebben zelden het beste toestel gekocht. Ze hebben gewoon elk jaar eind september een uurtje genomen. In april, als het weer voor het eerst kan en jij als enige meteen kunt aansteken, weet je waarom. Dan hoef je alleen nog te bedenken wat erop gaat, en de meeste standaardrecepten vallen dan alsnog tegen.
Gepubliceerd op 31 augustus 2026. Klopt er iets niet? Laat het de redactie weten.
