In de nacht van zaterdag op zondag 25 oktober gaat de klok om drie uur terug naar twee uur. Je telefoon regelt dat zelf, je oven en je auto niet, en je automatische horloge al helemaal niet. Dat laatste lijkt het makkelijkste klusje van het weekend. Kroon eruit, uurwijzer een rondje terug, klaar. Toch is dit precies het moment waarop horlogemakers een stille waarschuwing in hun handleiding hebben staan, en die heeft alles te maken met het tijdstip waarop de meeste mensen hun horloge verzetten, namelijk zaterdagavond laat, vlak voor het slapengaan.
Waarom de nacht verboden terrein is voor je datum
Een horloge met datum schuift die datum niet in één tik door om middernacht. Het mechanisme dat het datumrad verzet, begint al uren eerder langzaam in te grijpen en is pas een paar uur na middernacht weer helemaal los. Wie in dat venster de snelcorrectie van de datum gebruikt, duwt tegen tandwielen die al in beweging zijn.
Seiko is daar in zijn eigen handleidingen opvallend duidelijk over. In de instructies voor de 8T-kalibers staat letterlijk dat je de datum niet tussen negen uur ’s avonds en drie uur ’s nachts moet instellen, omdat dat schade kan geven of ervoor kan zorgen dat de datum de volgende dag niet verspringt. Andere merken hanteren een venster van vergelijkbare lengte. De precieze tijden verschillen per uurwerk, maar negen tot drie is de veilige vuistregel.
Leg dat naast de wintertijd. De klok gaat om drie uur ’s nachts terug, en wie zaterdagavond om half twaalf alvast een uur terugdraait, zit middenin dat venster. Met alleen de wijzers draaien gebeurt er meestal niets. Het risico ontstaat zodra je daarna ook nog even de datum gaat corrigeren, omdat die toch al een dag achterliep sinds je het horloge van de winder pakte.
Zo zet je een gewone automaat terug
De simpelste oplossing is ook de beste. Doe het niet zaterdagavond, maar zondagochtend bij het ontbijt. Dan staat de uurwijzer ver uit de buurt van middernacht en kan er niets misgaan.
- Draai bij een schroefkroon eerst de kroon los.
- Trek de kroon naar de stand voor de tijd, bij de meeste horloges de tweede klik. Bij een uurwerk met stopseconde staat de secondewijzer nu stil.
- Draai de wijzers een uur terug. Seiko raadt aan de minutenwijzer vier of vijf minuten voorbij de juiste tijd te draaien en dan terug te komen, zodat de wijzer precies op de streep staat.
- Duw de kroon terug en draai hem weer vast als het een schroefkroon is. Zonder dat is je duikhorloge niet waterdicht.
Moet de datum ook nog bij, zet dan eerst de wijzers op ongeveer half zeven. Die tip geeft het Zwitserse merk Jowissa ook, want zo zit je gegarandeerd buiten het gevarenvenster. Stel daarna de datum in, en draai dan pas door naar de juiste tijd. Vergeet bij die laatste stap niet of het ochtend of avond is. Een dag-datumhorloge zoals een Seiko 5 springt anders om twaalf uur ’s middags naar de volgende dag.
Met een GMT gaat het anders
Een GMT met een verspringende uurwijzer, de zogenaamde reizigers-GMT, lijkt het ideale horloge voor deze nacht. Je trekt de kroon één stand uit en de lokale uurwijzer springt per uur terug zonder dat de secondewijzer stopt. Zo legt Bob’s Watches het uit voor de Black Bay GMT van Tudor.
Er zit wel een addertje onder het gras. Bij dit type is de datum gekoppeld aan de lokale uurwijzer. Laat je die rond middernacht terugspringen, dan schuift de datum mee terug. Op een reis is dat precies de bedoeling, bij de wintertijd zet je jezelf er een dag mee terug als je het op het verkeerde moment doet. Daar komt bij dat de 24-uurswijzer meestal je thuistijd aangeeft. In Nederland verschuift die thuistijd ook een uur, en die wijzer zet je via de tweede kroonstand, die alle wijzers tegelijk beweegt. Tudor schrijft daarom voor eerst de referentietijd te zetten en pas daarna de lokale uurwijzer. Doe je het andersom, dan ben je het werk van de eerste stap kwijt.
Met een GMT met een verstelbare 24-uurswijzer, de kantoor-GMT, is het omgekeerd. Daar zet je de hoofdtijd terug zoals bij een gewone automaat en tik je daarna de 24-uurswijzer een uur bij.
En een chronograaf?
Voor de tijd maakt een chronograaf geen verschil. Je verzet hem via de kroon zoals elk ander horloge, en de chronograafwijzers doen daarbij niet mee. Twee dingen zijn wel goed om te weten. Heeft je chronograaf een datum, dan geldt het gevarenvenster daar net zo. En bij sommige quartz-chronografen loopt de stopwatch gewoon door terwijl je de tijd instelt, schrijft Seiko. Zet hem dus eerst stil en op nul, dan sluit je een rommelige wijzerstand uit.
Wie een horloge zoekt dat dit soort gedoe tot een minimum beperkt, kan kijken naar de compacte automaat van Seiko met gebogen saffierglas, maar eerlijk is eerlijk, ook die moet zondag een uur terug. Ga gewoon slapen, zet je horloge na het ontbijt en geniet van het extra uur. Dat is het enige uur per jaar dat je cadeau krijgt.
Gepubliceerd op 24 oktober 2026. Klopt er iets niet? Laat het de redactie weten.
