De Amerikaanse acteur Tom Skerritt is woensdag 21 oktober overleden. Hij werd 93 jaar. Zijn management bevestigde het overlijden aan persbureau Reuters, meldt NU.nl. Skerritt speelde in meer dan 170 films en series, maar voor een hele generatie mannen blijft hij één man. Commander Mike Metcalf, roepnaam Viper, de instructeur met de pet en de snor die in Top Gun de touwtjes in handen had. Waarom bleef juist die rol zo hangen, terwijl hij maar een handvol scènes had?
Viper was geen bijrol, hij was het anker
Top Gun uit 1986 is een film vol jonge mannen die harder praten dan ze vliegen. Tom Cruise, Val Kilmer, Anthony Edwards, allemaal op het randje van overmoed. Skerritt was de enige volwassene in de kamer. Waar de rest met zonnebrillen en volleybal de sfeer neerzette, had hij de rustigste stem van de film, en juist daardoor woog elk woord.
Het hielp dat het geen toneel was. Skerritt diende zelf van 1951 tot 1955 in de Amerikaanse luchtmacht en kon voor de rol putten uit eigen ervaring, schrijft NU.nl. Wie Viper ziet praten over vliegers die de grens opzoeken, ziet iemand die dat type mens van dichtbij heeft gekend. Dat verschil tussen spelen en weten is precies wat je ruim veertig jaar later nog voelt.
Het moment waarop dat het sterkst samenkomt, is het gesprek bij Vipers huis. Maverick twijfelt na de dood van Goose of hij nog wel wil vliegen, en Viper vertelt hem wat er werkelijk met zijn vader gebeurde. In de clip hieronder, van het officiële filmclipkanaal Movieclips, zie je die scène, met Skerritt in zijn witte polo en Top Gun-pet tegenover een zwijgende Cruise.
Het is een vaderrol zonder dat iemand dat woord gebruikt. Daarom deed het ook iets dat Viper in de vervolgfilm Maverick uit 2022 niet meer terugkwam. Skerritt zelf hield zich er in 2019 tegenover CinemaBlend nog geheimzinnig over, maar in de film zelf bleef de plek van de oude mentor leeg.
Drie films om hem opnieuw te zien
Wie Skerritt alleen van Top Gun kent, mist het grootste deel van een loopbaan die al in 1962 begon. Drie titels laten zien hoe breed hij was.
Alien (1979). In de sciencefictionhorror van Ridley Scott speelde hij Dallas, de kapitein van het ruimteschip Nostromo, naast Sigourney Weaver en John Hurt. Hij is de leider van de bemanning, en wat er met hem gebeurt in de luchtkokers van het schip is een van de engste scènes uit de filmgeschiedenis. Juist omdat je denkt dat de kapitein het wel oplost.
M*A*S*H (1970). Zijn doorbraak, als legerchirurg Duke Forrest in de oorlogskomedie van Robert Altman. De film werd volgens NU.nl genomineerd voor vijf Oscars. Wie Skerritt alleen als strenge instructeur kent, ziet hier een losse, brutale jonge vent.
A River Runs Through It (1992). De rustigste van de drie, en misschien zijn mooiste rol. In deze film van Robert Redford speelt hij een dominee die zijn twee zoons het vliegvissen leert, en daarmee eigenlijk alles wat hij over het leven weet. Een jonge Brad Pitt speelt een van die zoons. Het is Viper in een andere wereld, de stille vader die met weinig woorden alles zegt.
Meer dan een gezicht uit de jaren tachtig
Op televisie oogstte Skerritt zijn grootste erkenning. Voor zijn rol als sheriff Jimmy Brock in de dramaserie Picket Fences won hij een Emmy, en hij speelde een terugkerende rol in Cheers. Hij was ook te zien in Steel Magnolias en de sciencefictionfilm Contact. Dat lijstje laat zien wat zijn kracht was. Hij hoefde nooit de held te zijn. Hij was de man naast de held die het geloofwaardig maakte.
Misschien verklaart dat waarom zoveel mensen bij het nieuws van zijn overlijden meteen aan die ene scène met de pet dachten. Viper riep nooit, gooide nooit met spullen en sprong nooit in een straaljager. Hij keek Maverick aan en zei wat er gezegd moest worden. Mannen van een bepaalde leeftijd hebben zo iemand gehad, of hadden hem graag gehad.
Gepubliceerd op 24 oktober 2026. Klopt er iets niet? Laat het de redactie weten.
