Wie in Minecraft, Valorant of Clash of Clans weleens iets koopt, betaalt zelden direct in euro’s. Je koopt eerst een pakket Minecoins, Valorant Points of edelstenen, en pas daarmee koop je de skin of upgrade die je wilde. Precies dat systeem ligt nu onder vuur. De Europese consumententoezichthouders, waaronder de Nederlandse ACM, zijn negen formele onderzoeken begonnen naar gamebedrijven die met in-game valuta werken. Wat betekent dat voor jou als speler, en zie je straks echt in euro’s wat je uitgeeft?
Welke games het betreft
Het gaat om negen bedrijven en evenzoveel games, die volgens heise online steekproefsgewijs zijn gekozen om verschillende delen van de markt te dekken.
- Minecraft (Mojang)
- Valorant (Riot Games)
- Clash of Clans (Supercell)
- Candy Crush Saga (King)
- For Honor (Ubisoft)
- Hunt: Showdown 1896 (Crytek)
- Forge of Empires (InnoGames)
- Gardenscapes (Playrix)
- Mech Arena (Plarium)
Daarnaast lopen er aparte onderzoeken naar Diablo Immortal en Call of Duty: Mobile van Activision Blizzard. Daar kijken de toezichthouders niet alleen naar de valuta, maar ook naar het verzamelen van persoonsgegevens, mogelijk verslavend ontwerp, de standaardinstellingen voor ouderlijk toezicht en reclame die zich direct op kinderen richt. Opvallend is dat drie van de betrokken bedrijven (Activision Blizzard, King en Mojang) onder Microsoft vallen.
Fortnite staat niet op de lijst. Wie op V-Bucks hoopte, moet het dus voorlopig met een ander traject doen. De ACM legde Epic eerder al een boete op voor oneerlijke praktijken richting kinderen in Fortnite, en daarnaast loopt er een massaclaim tegen Fortnite om het verslavende ontwerp.
Wat er mis is met munten en edelstenen
Het bezwaar is eigenlijk simpel. Omdat de winkel in een game prijzen alleen in de eigen munt laat zien, moet je zelf gaan rekenen om te weten wat iets echt kost. En dat doet bijna niemand midden in een potje. Daar komt bij dat de pakketten die je kunt kopen zelden precies uitkomen op wat een item kost. Je houdt dan een restje over, en dat restje nodigt uit om nog een keer bij te kopen, zodat je wel aan het bedrag voor dat ene item komt.
Volgens het Reformatorisch Dagblad maakt de ACM zich vooral zorgen over jongeren, die deze spellen veel spelen. “Nog minder dan volwassenen zijn zij in staat om zich tegen deze praktijken te weren”, aldus de toezichthouder. De ACM leidde ook het vooronderzoek, waarin het afgelopen jaar gesprekken met de sector plaatsvonden. Die leverden niet genoeg op, en daarom volgen nu formele onderzoeken die aanpassingen kunnen afdwingen of tot een boete kunnen leiden.
Eerlijk is eerlijk, als je volwassen bent en weet wat je doet, is zo’n restje Minecoins geen ramp. Maar het systeem is niet voor niets zo ingericht. Een munt die geen euro lijkt, voelt ook niet als een euro, en dat is de hele truc.
Wat de toezichthouders eisen
De toezichthouders baseren zich op uitgangspunten die ze in maart 2025 samen opstelden. Het is geen nieuwe wet, maar een uitleg van bestaande Europese regels voor consumentenbescherming. De ACM en de Noorse consumentenautoriteit hadden daarbij het voortouw. De kern staat op de site van de ACM. Ook als het geld in een game als diamanten of gouden munten wordt gepresenteerd, moet de speler doorhebben dat hij echt geld uitgeeft.
Concreet willen de toezichthouders het volgende.
- Prijzen worden ook in echt geld getoond, bij elk item.
- Geen verhullende constructies met meerdere munten of omwisselsystemen.
- Spelers worden niet gedwongen om meer valuta te kopen dan nodig om verder te komen.
- Spelers worden gewezen op hun herroepingsrecht van veertien dagen, dat volgens de toezichthouders ook geldt voor valuta die je nog niet hebt uitgegeven.
- Eerlijke voorwaarden en extra bescherming voor kinderen, die niet rechtstreeks tot kopen mogen worden aangespoord.
Ook lootboxen en zogeheten dark patterns, ontwerpkeuzes die je tot een aankoop verleiden, krijgen extra aandacht.
Wat je er nu als speler van merkt
Op dit moment nog niets. De onderzoeken worden gedaan door de toezichthouder van het land waar het bedrijf gevestigd is, en dat is in geen van de gevallen Nederland. Welke termijnen de bedrijven krijgen en wat er gebeurt als ze niet meewerken, is nog niet bekend. Het is ook geen uitspraak dat deze games in strijd met de wet zijn. De onderzoeken moeten dat juist uitzoeken. De branche is bovendien niet blij. De belangenclubs Video Games Europe en EGDF vonden de uitgangspunten al een verkeerde uitleg van het consumentenrecht.
Op langere termijn kan er meer veranderen. De Europese Commissie wil in het vierde kwartaal van 2026 haar voorstel voor de Digital Fairness Act presenteren, waarin regels voor het verdienmodel van games kunnen komen. De ACM dringt er volgens het Reformatorisch Dagblad zelfs op aan om virtuele valuta in games te verbieden, zeker in games die minderjarigen spelen. Zo’n algeheel verbod is nu nog niet mogelijk.
Tot die tijd kun je zelf het een en ander doen. Reken bij een aankoop even terug wat het pakket in euro’s kost en wat het item daarvan opeet. Heb je kinderen die gamen, zet dan aankopen op slot of laat ze per keer goedkeuren. Dat kan op de PlayStation, Xbox, Nintendo Switch en op Android- en Apple-toestellen via de instellingen voor gezin en ouderlijk toezicht. En heb je net een pakket gekocht waar je spijt van hebt, dan is het de moeite waard om naar dat herroepingsrecht te vragen. Volgens de toezichthouders kan het onder voorwaarden ook gelden voor munten die nog ongebruikt op je account staan.
Gepubliceerd op 3 oktober 2026. Klopt er iets niet? Laat het de redactie weten.
