Maarten Spanjer is zaterdag 17 oktober op 73-jarige leeftijd overleden. Voor de meeste mannen boven de veertig is hij de taxichauffeur die met een stalen gezicht de mooiste verhalen uit zijn passagiers trok. Wie jonger is, kent hem eerder als de vriend aan tafel bij René van der Gijp of als Gerben uit De Kameleon. Dat zegt al iets over hoe breed zijn loopbaan was. We zetten hem op een rij, van de motorcrosser in Spetters tot de man achter het stuur in Taxi.
Het overlijden werd zaterdag bekend. NRC schreef een necrologie waarin Taxi zijn beste werk wordt genoemd, en volgens NU.nl is Van der Gijp enorm ontdaan over het verlies van een vriend die hij al veertig jaar kende.
Van Amsterdam-Oost naar Spetters
Spanjer werd op 24 oktober 1952 in Amsterdam geboren. Eigenlijk wilde hij voetballer worden. Hij speelde bij SV De Meer en FC Amsterdam en glipte als jongen op zondag het oude Ajaxstadion binnen. Toen het profvoetbal er niet in zat, koos hij voor het acteren. Hij studeerde een tijd rechten, volgde ’s avonds een toneelopleiding en verdiende zijn geld als model en figurant.
Zijn eerste grote rol kwam in 1975 in de tv-film Liefde en lange vingers van Gerben Hellinga. De echte doorbraak volgde in 1980 met Spetters van Paul Verhoeven. Spanjer speelde Hans Blaak, de sukkel van het trio motorcrossers dat strijdt om de gunst van het patatmeisje van Renée Soutendijk. De film was omstreden en tegelijk een kassucces.
Voor de valpartijen op de motor had hij een stand-in. RTV Oost sprak deze week met Henk Seppenwoolde uit Rijssen, destijds een van de betere motorcrossers van Nederland, die de stunts van Spanjer reed. Volgens hem moest een wheelie met val zeven keer over voordat Verhoeven tevreden was, en sneuvelden er drie motoren. Het contact met Spanjer bleef daarna jarenlang bestaan. Het is een mooi detail, omdat het laat zien hoe Spanjer met mensen omging. Wie een keer met hem had gewerkt, hoorde nog van hem.
Opvallend genoeg leverde Spetters hem daarna lange tijd geen filmrollen op. NRC noemt dat in de necrologie, en het verklaart waarom zijn carrière een andere kant op ging.
Typetjes, reclames en De Fabriek
Die andere kant was televisie. In het alternatieve voetbalprogramma Voetbal 80, dat van 1979 tot 1986 liep, maakte hij typetjes die een generatie voetballiefhebbers nog altijd kan nadoen. Het Miskend Talent was een gepasseerde voetballer die zich in de bossen had teruggetrokken en daar bleef trainen voor de doorbraak die nooit kwam. Drs. Vijfje was een voetbalprofessor met een halve bal op zijn kale hoofd.
Daarnaast speelde hij arbeider Piet Stok in de serie De Fabriek, begin jaren tachtig. Veel mensen kennen hem ook uit de reclame. Als louche autohandelaar Beun de Haas stond hij in de spotjes van de BOVAG, een typetje dat in 2011 nog een keer terugkwam, en met Rijk de Gooyer maakte hij een reeks reclames voor KPN. Dat soort rollen zegt veel over zijn kracht. Spanjer speelde graag de man die net iets te gladjes of net iets te ongelukkig was, en hij deed dat zonder dat je hem ooit onsympathiek vond.
Taxi, zijn beste rol
Vanaf 1993 reed hij in Taxi. Het idee was eenvoudig. Spanjer zat vermomd als taxichauffeur achter het stuur, een verborgen camera draaide mee, en hij knoopte een gesprek aan met wie er instapte. Meestal waren dat onbekende Nederlanders, af en toe een bekende naam. De rit met Rijk de Gooyer, die zijn net gewonnen Gouden Kalf uit het raam gooide, werd beroemd. Net als die met jazzlegende Toots Thielemans, die minutenlang zat te fluiten voordat hij op verzoek een stukje mondharmonica speelde.
Wat Taxi zo goed maakte, was dat Spanjer zijn eigen grappen thuisliet. De komiek uit Voetbal 80 werd een stille luisteraar, en juist daardoor gingen zijn passagiers praten. NRC noemt het luisterende oor zijn beste rol, en daar zijn we het mee eens. Het programma won in 1995 de Gouden Roos op het tv-festival van Montreux, een internationale prijs die maar weinig Nederlandse programma’s hebben gehaald.
In 2006 speelde hij nog de hoofdrol als rechercheur Martin Boks in de politieserie Boks bij Talpa, en van 2003 tot 2005 was hij boerenknecht Gerben in de filmreeks De Kameleon. Daarmee bereikte hij een heel nieuw, jong publiek.
Schrijver en vaste gast
Spanjer schreef ook. NRC telt elf boeken met verhalen, herinneringen en columns, waaronder Moedeloos voorwaarts en Geluk is een herinnering. Hij trad op in theatershows over de jaren vijftig en zestig en was een graag geziene gast aan tafels waar over voetbal werd gepraat. Na Taxi droeg hij zelden nog zelf een programma, maar hij maakte veel programma’s van anderen beter.
De vriendschap met René van der Gijp hoort daar ook bij. In de podcast KieftJansenEgmondGijp vertelde Van der Gijp dat ze elkaar vaak belden over van alles, en dat het geregeld uit de hand liep als ze samen op stap gingen. “Veertig jaar is lang hè”, zei hij. Ook Wim Kieft en Michel van Egmond haalden in die aflevering herinneringen op.
Wie Spanjer wil terugzien, kan het best met Taxi beginnen. Dat is het werk waarin al zijn kanten samenkomen, de Amsterdamse volksjongen, de komiek en vooral de man die wist wanneer hij zijn mond moest houden.
Gepubliceerd op 21 oktober 2026. Klopt er iets niet? Laat het de redactie weten.
