Paulien Cornelisse is op woensdag 30 september overleden. Ze werd 50 jaar. NU.nl zet haar loopbaan op een rij, van het cabaret en de Neerlands Hoop tot haar bestseller Taal is zeg maar echt mijn ding. Wij kijken naar iets anders, namelijk de rol waarin een groot publiek haar de laatste jaren elke werkdag zag. Als jurylid van De slimste mens volgde ze in 2025 Maarten van Rossem op, en dat leek een onmogelijke klus. Ze maakte er binnen een paar weken iets helemaal eigens van.
Van Rossem was de nors brommende professor. Cornelisse deed het anders. Ze keek naar een kandidaat, een vraag of een woord alsof ze het voor het eerst zag, en maakte er dan een kleine observatie van waar je de rest van de avond over nadacht. Dit zijn de momenten die ons bijbleven.
1. Een skivakantie is eigenlijk een bevalling
Pas vorige week, in het nieuwe seizoen, vroeg ze een kandidaat of een skivakantie met het gezin ontspannend was geweest. Het antwoord gaf ze eigenlijk zelf. Het moeilijkste deel van een skivakantie vond zij het ophalen van de gehuurde skischoenen, in een hok bij een man die duidelijk overspannen was omdat iedereen tegelijk binnenkwam. Dan moest je een kindervoet in zo’n plastic schoen zien te krijgen, wat volstrekt onmogelijk leek, tot hij er ineens met een plop toch in zat. En net als bij een bevalling dacht je aan het eind van de week dat het eigenlijk best leuk was geweest. Een hele voorstelling in een halve minuut.
Het fragment staat op het kanaal van KRO-NCRV. Je ziet Cornelisse aan de jurytafel het verhaal stap voor stap opbouwen, met de kandidaat als publiek.
2. Walvisgezang en vergeten groenten
In de eerste week van het voorjaarsseizoen van 2026 kwam het antwoord walvisgezang langs. Cornelisse snapte de verwarring van de kandidaat wel, want als je het hoort, doet het volgens haar sterk denken aan een etentje waar de gastheer een moeilijke vergeten groente heeft gemaakt waar jouw systeem niet goed mee om blijkt te kunnen gaan. Tijdens een stille seconde gaat je maag dan ineens geluid maken. Toen er aan tafel werd geopperd dat walvissen misschien ook iets verkeerds hadden gegeten, was het woord snel gevonden. Vergeten plankton.
Dat was haar kracht. Ze maakte een quizvraag over biologie in een paar zinnen tot iets wat iedereen aan tafel herkende.
3. Waarom spinnen enger zijn dan rupsen
In diezelfde week ging het over de vraag waarom mensen zo bang zijn voor spinnen en niet voor kevers of rupsen. Haar verklaring was dat spinnen heel goed zijn in lang stilzitten en dan ineens heel snel bewegen, terwijl een rups gewoon in een rustig tempo voorbijkomt. Daarna trok ze het door naar de mensenwereld. Ook bij mensen zijn degenen die de hele tijd doen alsof er niks aan de hand is en dan ineens uitvallen een stuk enger dan iemand die gewoon de hele tijd boos is. Psychologie, biologie en een beetje cabaret, allemaal in één antwoord.
4. De wc van Maarten van Rossem
Voor een backstagefilmpje van KRO-NCRV liet ze samen met Van der Zandt de studio zien, die ze droogjes een fantastische glamoureuze kelder noemde. Het tapijt deed haar denken aan het kostuum van een volkszanger. En op de vraag wat ze als eerste deed als ze binnenkwam, vertelde ze dat ze even naar de wc bij haar kleedkamer ging en dan aan Maarten van Rossem dacht, want dat was ooit zijn wc. Dit is where the magic happens, zei ze erbij, waarna het gesprek meteen afdwaalde naar de vraag of dat niet happened moest zijn. Zelfs in een promofilmpje ging het binnen een minuut over taal.
Het mooie aan dat moment is dat ze haar voorganger niet probeerde te kopiëren of weg te poetsen. Ze gaf hem gewoon een plek, met een knipoog.
5. Haar blik op taal aan de jurytafel
Wie haar boeken kent, zag in De slimste mens dezelfde schrijver aan het werk. Zoals de NOS schrijft, vroeg ze zich altijd af waarom mensen iets op een bepaalde manier zeggen. Aan de jurytafel zag je dat terug in de manier waarop ze naar antwoorden luisterde. Niet alleen of het goed of fout was, maar ook hoe iemand het zei. Dat maakte haar tot een andere jury dan we gewend waren. Minder streng, wel scherp, en vooral nieuwsgierig.
Waarom haar humor werkte
Mijn verklaring is simpel. Cornelisse lachte nooit om een kandidaat, maar altijd om de situatie. Ze nam de rol van jurylid serieus, wist alles van de vragen en kon toch op elk moment een zijpad nemen dat beter was dan de vraag zelf. Bij KRO-NCRV noemde Herman van der Zandt haar “lief, grappig en geweldig energiek”. Dat vat het goed samen.
KRO-NCRV zond De slimste mens op de avond van haar overlijden uit respect niet uit. Wie haar wil terugzien, vindt op het YouTube-kanaal van de omroep nog tientallen fragmenten. Begin bij de skivakantie, en je snapt meteen waarom zoveel kijkers haar zullen missen.
Gepubliceerd op 2 oktober 2026. Klopt er iets niet? Laat het de redactie weten.
