Wie in Europa ChatGPT gebruikt om een mail, een verslag of een stuk code te schrijven, krijgt er binnenkort iets bij wat je niet kunt zien. OpenAI gaat de tekst die ChatGPT en Codex maken voorzien van een onzichtbaar watermerk, en begint daarmee alleen in de Europese Unie. Dat meldden The Verge en TechCrunch op 5 oktober 2026. De vraag die bij veel mensen meteen opkomt is niet hoe het werkt, maar of het ze in de problemen kan brengen. Daarom zetten we op een rij wat er verandert, wat zo’n stempel wel en niet zegt, en of je er nog omheen kunt.
Wat OpenAI precies gaat doen
Het systeem heet textGrain. Het plakt geen zichtbaar label onder je tekst en verstopt ook geen rare tekens tussen de woorden. Het stuurt de woordkeuze van het model op een subtiele manier, zodat er een statistisch patroon in de tekst komt dat een lezer niet ziet maar een detector wel kan oppikken. Volgens TechCrunch blijft dat patroon gewoon in de tekst zitten als je hem kopieert en plakt, en zegt het niets over wie je bent.
De uitrol gebeurt de komende weken, voor gebruikers in de EU op alle abonnementen. Buiten Europa gebeurt er voorlopig niets in ChatGPT zelf. OpenAI schrijft letterlijk dat het watermerk bij de lancering “geen wereldwijde standaard” wordt. Ontwikkelaars die via de API werken, kunnen het wereldwijd zelf aanzetten voor een aantal modellen, maar daar staat het standaard uit.
De aanleiding is de Europese AI-verordening, de AI Act. Sinds 2 augustus 2026 gelden de transparantieregels daaruit, en die verplichten aanbieders om tekst, beeld en geluid van AI zo te markeren dat machines het kunnen herkennen. OpenAI is niet de eerste die daarop reageert. Volgens The Verge kondigde Anthropic in augustus al een vergelijkbaar watermerk aan, gebaseerd op SynthID van Google DeepMind. Opvallend is dat OpenAI zo’n techniek al langer op de plank had liggen, maar volgens TechCrunch twijfelde het bedrijf eerder om hem in te zetten, uit angst dat gebruikers naar concurrenten zonder watermerk zouden overstappen. Nu de wet het afdwingt, valt dat argument in Europa weg.
Wie kan het watermerk eigenlijk lezen?
Hier zit het belangrijkste nieuws voor de gemiddelde gebruiker. De detector is niet openbaar. OpenAI geeft voorlopig alleen toegang aan goedgekeurde onderzoekers en deskundige organisaties, die per geval worden beoordeeld. Het bedrijf zegt zelf dat het de tool niet vrijgeeft vanwege het risico op gemiste watermerken en op valse treffers. Een docent, een werkgever of een klant kan jouw tekst dus niet zomaar in een OpenAI-tool plakken om te zien of hij uit ChatGPT komt.
Daarnaast is OpenAI eerlijk over wat het stempel niet doet. Een watermerk zegt niets over de vraag of een tekst klopt, wie de eigenaar is of hoeveel een mens eraan heeft bijgedragen. Het bewijst ook niet dat iets door een mens is geschreven als het watermerk ontbreekt. Het is een aanwijzing, geen vonnis. Dat is belangrijk om te onthouden, want de eerste school of het eerste bedrijf dat er wel een harde conclusie aan verbindt, komt er ongetwijfeld.
Kun je er nog omheen?
Het korte antwoord is ja, gedeeltelijk, en dat zegt OpenAI zelf. Uit de eigen tests die TechCrunch aanhaalt, blijkt dat de detectie zakt van ongeveer 92 procent naar 66 procent als je slechts tien procent van de woorden door synoniemen vervangt. Ook bij korte stukken tekst, wiskundige antwoorden en vertaalde tekst werkt het watermerk minder goed. Hoe meer je herschrijft, hoe zwakker het patroon wordt.
Toch is “omzeilen” de verkeerde vraag, vinden wij. Wie ChatGPT gebruikt als startpunt en de tekst daarna echt bewerkt, met eigen voorbeelden, eigen zinnen en eigen keuzes, houdt vanzelf weinig watermerk over. Dat is ook gewoon hoe je een goede tekst maakt. Wie daarentegen een opdracht voor school of studie letterlijk laat schrijven en hem met een synoniemenmachine probeert te verstoppen, lost het echte probleem niet op. Onderwijsinstellingen hebben eigen regels over AI-gebruik, en die gelden ongeacht of er een watermerk in zit. Een stempel dat je hebt weggepoetst, maakt fraude geen eerlijk werk.
Voor je werk ligt het nuchterder. Gebruik je ChatGPT voor offertes, mails of samenvattingen, dan merkt niemand er in de praktijk iets van, want er is geen publieke detector. Wel is het slim om te weten of je werkgever afspraken heeft over AI-tekst, en om bij klanten open te zijn over hoe je werkt. Dat voorkomt meer gedoe dan welk trucje ook.
Wat dit voor jou verandert
Op korte termijn weinig. Je ChatGPT ziet er hetzelfde uit en schrijft even goed. OpenAI publiceerde benchmarks waaruit blijkt dat tekst met en zonder watermerk vergelijkbaar presteert, al heeft niemand dat nog onafhankelijk getest. Programmeurs die Codex gebruiken, hoeven zich ook geen zorgen te maken dat hun code ineens anders werkt, het gaat om de woordkeus van het model, niet om extra code.
Op langere termijn is dit wel een kantelpunt. Europa is de eerste regio waar AI-tekst standaard herkenbaar wordt gemaakt, en zodra de detectoren breder beschikbaar komen, verschuift de discussie van “heb je AI gebruikt” naar “hoeveel heb je er zelf aan gedaan”. Wie AI slim gebruikt, als hulpmiddel in plaats van als ghostwriter, hoeft daar niet wakker van te liggen. Wie hoopte dat niemand het ooit zou merken, kan beter nu al wennen aan het idee dat het verstoppertje spelen lastiger wordt.
Gepubliceerd op 7 oktober 2026. Klopt er iets niet? Laat het de redactie weten.
