Patrick Stewart is overleden. De Britse acteur stierf woensdag 28 oktober op 86-jarige leeftijd, meldde NU.nl donderdag op basis van een verklaring van zijn woordvoerder. Voor de meeste mannen die in de jaren negentig voor de tv zaten, was hij twee mensen tegelijk. De kale kapitein op de brug van de Enterprise, en de professor in de rolstoel die Wolverine in toom hield. Wie alleen die twee kent, mist een groot deel van een loopbaan van ruim zestig jaar. Hieronder de rollen die blijven, en vooral waar je ze in Nederland nu nog kunt zien.
Eerst zestien jaar Shakespeare
Stewart was 47 toen hij Hollywood binnenliep, en dat was geen toeval. Van 1966 tot 1982 hoorde hij bij de Royal Shakespeare Company, waar hij in meer dan zestig producties stond. In 1979 won hij een Olivier Award voor zijn rol in Antony and Cleopatra. Op de Britse tv speelde hij in die jaren bijrollen in series als I, Claudius en Tinker Tailor Soldier Spy, zonder dat het grote publiek zijn naam kende.
Op film was het niet anders. In Excalibur (1981) speelde hij een koning, in Dune van David Lynch (1984) wapenmeester Gurney Halleck, zoals AD in zijn terugblik nog eens aanstipt. Die oude Dune is een aanrader als je de nieuwe films van Denis Villeneuve kent. Hij staat volgens JustWatch in Nederland bij het Lionsgate+-kanaal van Prime Video en is los te huur bij onder meer Apple TV en Rakuten.
Kapitein Picard, de rol die hij niet zag zitten
In 1987 tekende Stewart voor Star Trek: The Next Generation. Volgens de Engelstalige Wikipedia deed hij dat met tegenzin. Hij, zijn agent en zijn adviseurs dachten dat de serie snel zou floppen, en hij leefde de eerste tijd nog uit zijn koffer. Het werden zeven seizoenen, tot 1994, en daarna vier bioscoopfilms. Tegenover The Independent zei hij in 2003 dat collega’s uit de theaterwereld hem steeds vroegen waarom hij zich daarvoor leende. Zijn antwoord was dat hij een bewonderenswaardig personage had neergezet.
Daar zat wat in. Picard was geen cowboy zoals Kirk maar een diplomaat die liever praatte dan schoot, en dat maakte de serie volwassener dan de meeste sciencefiction op tv in die tijd. Van de films is Star Trek: First Contact (1996) de beste, met Picard die het tegen de Borg moet opnemen. Generations, First Contact, Insurrection en Nemesis staan alle vier bij SkyShowtime. The Next Generation zelf staat volgens JustWatch op dit moment bij geen enkele Nederlandse streamingdienst, en dat is gek voor de serie waar het allemaal mee begon.
In 2020 kwam hij terug in Star Trek: Picard, drie seizoenen tot 2023. Die serie kijk je bij Prime Video of SkyShowtime. Het eerste seizoen was wisselend, het derde was een echt afscheid met de oude bemanning, zoals we schreven in onze recensie van Picard seizoen 3. In de officiële trailer van dat seizoen zie je hoe de crew van The Next Generation nog één keer aan boord gaat.
Professor X, en waarom Logan zijn beste film is
Rond 2000 dreigde Stewart voor altijd Picard te blijven. Andere rollen kreeg hij moeilijk. Toen kwam X-Men, met hem als Charles Xavier, de leider van de mutantenschool, en Ian McKellen als zijn vriend en tegenstander Magneto. Hij speelde de rol onder meer in X-Men (2000), X2 (2003), X-Men: The Last Stand (2006), X-Men: Days of Future Past (2014) en Logan (2017).
Logan is de film die je moet zien. Geen superheldenspektakel maar een grimmige western over twee mannen aan het eind van hun krachten. Stewart speelt een Xavier die zijn eigen geest niet meer onder controle heeft, en Hugh Jackman zijn verzorger. Het is de rol waarin je ziet wat zestien jaar Shakespeare met een acteur doet. Na Logan zei Stewart dat hij met de reeks stopte. Alle X-Men-films met hem staan bij Disney+, net als Doctor Strange in the Multiverse of Madness (2022), waarin hij een andere versie van Xavier speelde.
De laatste rol komt nog: Avengers: Doomsday
Het afscheid is nog niet helemaal voorbij. Stewart draaide zijn scènes voor Avengers: Doomsday, waarin hij weer naast McKellen als Magneto te zien is. Marvel noemde hem in een verklaring, die RTL Boulevard overnam, “een uniek talent” en een echte heer. Volgens Wikipedia is Doomsday zijn laatste filmrol. De film draait in Nederland vanaf woensdag 16 december 2026. Wil je je voorbereiden, dan staat in ons stuk over welke films je voor Doomsday kijkt en welke je overslaat wat de moeite waard is.
Wat je misschien niet van hem wist
Stewart was geen stijve toneelheer, al dachten veel mensen dat. In 2003 zat hij bij Top Gear in de Star in a Reasonably-Priced Car en reed een rondetijd van 1.50 in de Liana. In 2005 speelde hij een karikatuur van zichzelf in Extras van Ricky Gervais, en jarenlang was hij de stem van CIA-baas Avery Bullock in American Dad, dat bij Disney+ staat. Ook vertelde hij de beide Ted-films van Seth MacFarlane in.
Daarnaast was hij zijn leven lang supporter van Huddersfield Town, de club uit zijn geboortestreek in Yorkshire. Hij stond in 2017 op Wembley toen de club voor het eerst sinds 1972 naar het hoogste niveau promoveerde, en was vanaf 2010 voorzitter van de jeugdacademie van de club. In 2010 werd hij door koningin Elizabeth II geridderd voor zijn verdiensten voor het toneel.
Wie dit weekend iets van hem wil zien, begint met Logan of First Contact. Daarin zie je in twee uur waarom hij voor zoveel kijkers de standaard werd van hoe een leider op het scherm hoort te klinken. Twijfel je welk abonnement je daarvoor nodig hebt, dan helpt onze vergelijking van streamingdiensten in 2026.
Gepubliceerd op 30 oktober 2026. Klopt er iets niet? Laat het de redactie weten.
