In Oakland is maandag een rechtszaak begonnen die Tesla al vier jaar boven het hoofd hangt. De Californische toezichthouder voor burgerrechten beschuldigt de autobouwer ervan jarenlang racisme op de fabrieksvloer in Fremont te hebben laten voortwoekeren. The Guardian tekende op wat zwarte werknemers daar volgens de aanklacht meemaakten. Dit is niet de eerste zaak over dit onderwerp, maar het is wel de eerste die voor een jury en over de hele fabriek gaat.
Wat er precies is aangeklaagd
De klacht komt van het California Civil Rights Department en dateert uit 2022. De kern is dat racisme in Fremont geen incident was maar een klimaat. Zwarte werknemers zouden structureel zijn uitgescholden, op aparte delen van de vloer zijn gezet en zijn geïntimideerd door collega’s, voormannen en leidinggevenden. Wie erover klaagde werd volgens de aanklacht genegeerd, gedegradeerd of ontslagen.
Daarnaast gaat het over het werk zelf. Zwarte medewerkers zouden vaker het zwaardere en gevaarlijkere werk krijgen en minder vaak in aanmerking komen voor een promotie. In de stukken staat een analyse over de periode van juni 2018 tot juni 2024 waaruit blijkt dat zwarte werknemers gemiddeld 1.533 dollar per maand minder verdienden dan witte collega’s. En er is het fysieke bewijs dat in de dossiers terugkomt, met hakenkruizen, de Confederate-vlag, een logo van witte suprematisten en de tekst “go back to Africa” op wc’s, in kluisjes, op werkbanken en op kantinetafels.
Waarom deze zaak anders is dan de vorige
Tesla heeft dit soort verwijten eerder gehad en ze tot nu toe altijd afgekocht of teruggebracht tot één persoon. De bekendste is die van Owen Diaz, een liftbediende die tussen 2015 en 2016 in Fremont werkte. Een jury kende hem in 2021 bijna 137 miljoen dollar toe, waarvan 130 miljoen als boetedoening voor het bedrijf. Een rechter bracht dat bedrag terug naar 15 miljoen, een tweede jury kwam in een nieuwe ronde uit op 3,2 miljoen, en in 2024 schikten beide partijen alsnog.
Dat patroon is precies waarom deze zaak wel telt. Een individuele claim eindigt met een cheque en een geheimhoudingsclausule, en dan is het verhaal weg. Hier staat de staat zelf tegenover het bedrijf, namens iedereen die er werkte, met rechter Peter Borkon in de rechtbank van Alameda County en een zitting die volgens de planning tot 30 oktober duurt. Een uitspraak tegen Tesla gaat dan niet over één afdeling maar over hoe de fabriek jarenlang werd gerund, en daar kan de rechter ook maatregelen aan hangen die niets met geld te maken hebben.
Wat Tesla ervan zegt
Tesla ontkent en houdt vol dat het bedrijf discriminatie niet tolereert. Het standaardverweer in dit soort zaken is dat een fabriek met duizenden mensen altijd rotte appels kent, dat de meldingen zijn opgevolgd en dat de aanklacht een verzameling losse incidenten opblaast tot beleid. Dat verweer heeft in het verleden gewerkt om bedragen omlaag te krijgen.
Ik ben benieuwd of het deze keer standhoudt, want de aanklacht draait niet om wat er is gebeurd maar om wat er níét gebeurde nadat het was gemeld. Dat is een lastiger verhaal om weg te schrijven als incident, zeker als de toezichthouder met jarenlange loongegevens aankomt. En het valt ongelukkig samen met een periode waarin Tesla de aandacht liever op zijn modellen houdt dan op zijn personeelsbeleid.
Waar je dit de komende weken aan afmeet
Let op drie dingen. Ten eerste of er werknemers zelf komen getuigen, want een jury reageert anders op een mens in de zaal dan op een tabel met salarissen. Ten tweede of er leidinggevenden worden opgeroepen, want dat is het verschil tussen losse incidenten en een organisatie die wegkeek. Ten derde of Tesla halverwege alsnog schikt, wat het bedrijf in dit soort zaken vaker deed zodra het de kant op ging die het niet wilde.
Voor wie in een Tesla rijdt verandert er morgen niets, en dat is ook niet waar dit over gaat. Het gaat erover of een fabriek die in Silicon Valley staat en zich als de toekomst van de auto-industrie presenteert, op de werkvloer nog met de omgangsvormen van vijftig jaar terug bezig was. Die vraag ligt nu voor het eerst voluit op tafel, en tot 30 oktober komt daar antwoord op.
Gepubliceerd op 22 september 2026. Klopt er iets niet? Laat het de redactie weten.
