Je eigen games op een handheld zetten

De eerste keer dat ik zelf een spel op een handheld zette, was ik een halve avond bezig voordat er iets in het menu verscheen. Het bestand klopte gewoon, de map niet.

Bijna elk apparaat uit dit segment komt met een geheugenkaart waar al van alles op staat. Zodra je daar zelf iets aan toe wilt voegen, loop je tegen een indeling aan die niemand je uitlegt. Elke emulator wil zijn eigen map en elk systeem wil zijn eigen bestandsformaat. Wie die twee dingen door heeft, is de volgende keer binnen tien minuten klaar.

Zo is de geheugenkaart ingedeeld

Haal de kaart uit een Linux-handheld en je computer ziet meestal twee schijven in plaats van één. De eerste is klein en bevat het besturingssysteem van het apparaat. Daar hoef je niets mee te doen. De tweede is de grote, en daar staat een map met een naam in de trant van ROMS of Roms. Dat is waar jouw spellen heen gaan.

In die ROMS-map zit per systeem een eigen submap. De namen zijn afkortingen, dus GB voor Game Boy, GBA voor Game Boy Advance, SNES of SFC voor de Super Nintendo, MD of GENESIS voor de Mega Drive, N64 voor de Nintendo 64, PS of PSX voor de eerste PlayStation, PSP voor de PlayStation Portable en DC voor de Dreamcast. Welke mappen er precies staan, hangt af van de firmware die op het apparaat draait. Er is geen standaard waar alle merken zich aan houden.

Daarom is de gouden regel simpel, je maakt zelf nooit een nieuwe map aan. Zoek de map die er al staat voor het systeem dat je wilt spelen en zet je bestand daar tussen de voorbeeldspellen van de fabrikant. Dan pikt de menusoftware het vanzelf op. Een zelfbedachte map met de naam Nintendo64 blijft leeg, hoe logisch die naam ook lijkt.

Bij de Android-modellen werkt het anders. Op een Anbernic RG406H of een Retroid Pocket 5 bepaal je zelf waar je spellen staan, want daar wijs je in de emulator of de frontend een map aan. Dat is vrijer en in het begin verwarrender. Je hebt geen vaste structuur om je aan vast te houden, dus je moet zelf iets bedenken dat je over een jaar nog begrijpt. Ik houd daar dezelfde mappennamen aan als op de Linux-apparaten, puur zodat ik één kaart kan kopiëren en hem overal herken.

Welke bestandsformaten per systeem werken

Het tweede struikelblok is de extensie. Cartridgesystemen zijn makkelijk, want daar is het bestand één blok data met een korte extensie. Schijfsystemen zijn lastiger, omdat een cd of dvd uit meerdere sporen bestaat en er dus meerdere manieren zijn om dat in één bestand te proppen.

• Game Boy en Game Boy Color: .gb en .gbc
• Game Boy Advance: .gba
• NES: .nes
• Super Nintendo: .sfc of .smc
• Mega Drive: .md, .gen of .bin
• Nintendo 64: .z64, .n64 of .v64
• Nintendo DS: .nds
• PlayStation 1: .chd, of een .cue met de bijbehorende .bin ernaast
• PSP: .iso of .cso
• Dreamcast: .chd of een .gdi met alle losse sporen erbij
• Arcade en Neo Geo: .zip, en die mag je niet uitpakken

Dat chd-formaat verdient uitleg, want het lost twee problemen tegelijk op. Het is een gecomprimeerd schijfbestand waar alle sporen in zitten, dus je houdt één bestand per spel over in plaats van een cue met acht bin-bestanden ernaast. Het scheelt ook flink in ruimte. Je maakt ze met chdman, het gratis gereedschap uit het MAME-pakket, dat op Windows, Mac en Linux draait. Voor een Anbernic RG35XX Plus, die tot Dreamcast en PSP komt, is dat het verschil tussen een kaart die vol zit en een kaart waar de hele PS1-bibliotheek op past.

Zip-bestanden zijn een aparte val. Bij cartridgesystemen kan de emulator een zip vaak gewoon lezen en pakt hij hem in het geheugen uit. Bij schijfsystemen gaat dat nooit goed, want de emulator moet tijdens het spelen op willekeurige plekken in het bestand kunnen springen. Een PSP-spel in een zip verschijnt of niet in de lijst, of hij start en loopt vast bij het eerste laadmoment. Bij arcade werkt het precies omgekeerd, daar hoort het bestand juist een zip te blijven, want de emulator verwacht de losse chipbestanden die daarin zitten.

De kaart in je computer zetten

Je hebt een kaartlezer nodig, want de usb-poort van de handheld is bij de meeste Linux-modellen alleen voor stroom. Een simpele lezer voor een paar tientjes volstaat. Wat je vooral wilt voorkomen, is dat je de kaart eruit trekt terwijl het apparaat nog aanstaat.

1. Zet de handheld helemaal uit, dus niet in de slaapstand.
2. Duw de kaart in tot je hem hoort klikken en laat hem vanzelf naar buiten komen.
3. Steek de kaart in de lezer en de lezer in je computer.
4. Op Windows verschijnt de grote partitie in Verkenner onder Deze pc. De kleine systeempartitie verschijnt vaak niet, en dat is goed nieuws.
5. Op een Mac verschijnt de kaart op je bureaublad en in de zijbalk van Finder. macOS vraagt soms of je een niet-leesbare schijf wilt initialiseren. Klik daar altijd op Negeren, want dat is de Linux-partitie van je handheld en die moet je met rust laten.
6. Open de ROMS-map, ga naar de submap van het juiste systeem en kopieer je bestanden erin.

Mac-gebruikers hebben één extra ergernis. macOS strooit onzichtbare bestanden over de kaart die met een punt beginnen, en sommige menusoftware toont die als een leeg spel in de lijst. Je herkent ze aan een titel die je nooit hebt gekopieerd. Verwijder de map .Trashes en alle bestanden die met ._ beginnen, dan is de lijst weer schoon.

Waarom je spel niet in de lijst staat

Als er niets verschijnt, is het bijna altijd één van vier dingen. Ik loop ze in deze volgorde af, want de goedkoopste controle staat bovenaan.

1. Verkeerde map. Een N64-bestand in de map voor de Super Nintendo verschijnt niet, want de menusoftware laat per map alleen de extensies zien die daar horen.
2. Verkeerd formaat. Windows verbergt standaard de extensies, dus een bestand dat spel.z64 lijkt te heten kan in werkelijkheid spel.z64.zip zijn. Zet in Verkenner het vinkje voor bestandsextensies aan en kijk nog eens.
3. Hoofdletters. De handhelds draaien op Linux en dat maakt wel onderscheid tussen SPEL.GBA en spel.gba. Voor de spellen zelf gaat dat meestal goed, maar bij mappen en BIOS-bestanden gaat het regelmatig mis. Neem de schrijfwijze over zoals de firmware hem hanteert.
4. Ontbrekend BIOS-bestand. Dan staat het spel er wel, maar valt het apparaat na het starten terug naar het menu of blijft het scherm zwart.

Er is nog een vijfde die minder vaak voorkomt. Veel menusoftware houdt een cachebestand bij van wat er op de kaart staat, zodat de lijst snel laadt. Is die cache verouderd, dan blijft je nieuwe spel onzichtbaar. In de instellingen van vrijwel elke firmware zit een optie om de spellijst opnieuw op te bouwen.

BIOS-bestanden, het onderdeel dat niemand noemt

Sommige systemen hadden een stukje software in de console zelf zitten, en zonder dat stukje weet de emulator niet hoe hij moet opstarten. PlayStation 1, Dreamcast en Neo Geo vragen er altijd om. Game Boy Advance en de Game Boy draaien ook zonder, maar met het originele opstartbestand krijg je het logo en de klik die je je herinnert.

Die bestanden horen in een map die BIOS heet, meestal op hetzelfde niveau als ROMS. De naam van het bestand moet exact kloppen, inclusief hoofdletters. Dat is de reden dat een kaart die op de Miyoo Mini Plus perfect werkt, op een ander merk opeens geen PS1 wil starten. Het bestand staat er wel, maar de emulator zoekt naar een andere schrijfwijze. Bij een R36S is dit het eerste dat ik controleer wanneer een PS1-spel weigert, en in negen van de tien gevallen is het dat ook.

Je eigen cartridges en schijfjes uitlezen

Dit is het deel dat de meeste mensen overslaan, terwijl het de enige route is waarbij je precies weet wat je in handen hebt. Je mag een kopie maken van een cartridge of schijf die je zelf bezit, voor je eigen gebruik. Spellen downloaden die je niet bezit, valt daar niet onder. Daarmee is het juridische stuk wat mij betreft ook wel besproken.

Voor cartridges heb je een lezer nodig die je via usb aansluit. Er zijn kant-en-klare apparaten voor Game Boy en Game Boy Advance, en een open-source bouwpakket dat vrijwel elk formaat aankan, van NES tot Mega Drive en Nintendo 64. Je zet de cartridge erin en de software schrijft een bestand weg met de juiste extensie. Een lezer haalt er ook je opgeslagen spellen af, en dat batterijtje in je cartridge gaat een keer dood.

Schijfjes gaan met een gewone computer. Een pc met een dvd-speler leest een PlayStation 1-schijf en een PS2-dvd zonder speciale hardware. Je maakt er een image van en zet dat met chdman om naar chd. Een PS2-schijf wordt één bestand, een PS1-schijf met muziek levert een cue met meerdere bin-bestanden op en die wil je juist samenvoegen. Dreamcast is het lastigste, want die schijven gebruiken een indeling die een normale dvd-speler niet volledig leest.

Waar je die bestanden daarna heen zet, hangt af van wat je apparaat aankan. PS2 en GameCube hebben een Anbernic RG406V of zwaarder nodig. Voor Switch en PlayStation 3 kom je uit bij de Ayn Odin 2. Ga je niet verder terug dan PS1 en N64, dan is een Trimui Brick genoeg en houd je geld over. In het overzicht van alle handhelds staat per model tot welk systeem hij komt, en dat is de enige specificatie die bepaalt of jouw bestand ook echt speelt.

Boxart en metadata, zodat de lijst er niet uitziet als een bestandsmap

Standaard krijg je een kale lijst met bestandsnamen. Dat werkt prima tot je honderd spellen hebt en niet meer weet wat er achter een afkorting zit. De oplossing heet scrapen, waarbij een programma je bestandsnamen vergelijkt met een online database en er een plaatje, een beschrijving en het jaartal bij zoekt.

1. Zorg eerst dat je bestandsnamen netjes zijn. Een naam zoals Super Mario World (Europe).sfc wordt gevonden, een naam zoals smw_eur_v2_final.sfc niet.
2. Maak een gratis account bij de database die je scraper gebruikt, want anders krijg je een wachtrij.
3. Draai de scraper op je computer met de kaart in de lezer, of gebruik de scraper die in de firmware van het apparaat zit wanneer die er is.
4. Zet de afbeeldingsgrootte laag. Een handheldscherm heeft niets aan boxart van duizend pixels breed, en het scheelt ruimte en laadtijd in het menu.

De scraper zet de plaatjes in een submap en schrijft een lijstbestand met titels en beschrijvingen. Dat bestand hoort in dezelfde map als de spellen. Verplaats je de spellen later, dan klopt het niet meer en zie je weer kale namen. Op de Anbernic RG CubeXX valt dit het meest op, want op een vierkant scherm krijgt boxart de ruimte die hij op een breed scherm niet heeft. Ik heb daar een avond aan zitten scrapen en dat is de enige avond geweest waarop ik het gevoel had dat ik mijn kast aan het inrichten was in plaats van bestanden aan het kopiëren.

De kaart veilig uitwerpen

Windows en macOS schrijven niet alles meteen weg. Ze houden een deel van je gekopieerde bestanden in het geheugen en spoelen dat pas later naar de kaart, omdat dat een stuk sneller werkt. Trek je de kaart eruit voordat dat klaar is, dan mist er een stuk van een bestand of, veel vervelender, een stuk van de indeling die vertelt waar alles staat. In dat laatste geval is niet één spel kapot maar de hele kaart.

Op Windows klik je rechtsonder op het usb-icoon en kies je Uitwerpen bij de juiste schijf. Op een Mac klik je op het pijltje naast de kaart in Finder. Wacht tot de melding komt dat je hem los mag halen. Na een grote kopieeractie duurt dat soms een halve minuut, en die halve minuut is de goedkoopste verzekering in deze hobby.

Koop meteen een tweede kaart en kopieer je hele eerste kaart daarheen zodra hij naar je zin is ingericht. Geheugenkaarten in handhelds gaan stuk, vaker dan je verwacht, en dan ben je niet alleen je spellen kwijt maar ook al je savegames, je instellingen en je boxart. Met een kopie in de la is dat een kaart wisselen en verder spelen. Ik heb er nu drie liggen, één in het apparaat, één als kopie en één die ik gebruik om iets nieuws te proberen zonder dat ik iets stuk kan maken.

Veelgestelde vragen

Gepubliceerd op 16 september 2026. Klopt er iets niet? Laat het de redactie weten.

Kevin

Kevin is redacteur bij Mannenmag en schrijft over gaming, tech en gadgets, sport en de spullen die mannen kopen, gebruiken of stukmaken. Hij begint een verhaal het liefst bij de cijfers: zoekdata, verkoopcijfers en kwartaalrapporten, en pas daarna bij de mening. Tips en correcties zijn welkom via de redactie.

Meer van Kevin